TÜBİTAK 2237-A - Sürdürülebilir Sağlık İçin Yeşil Hemşirelik Kursu

1. GÜN: Kavramsal Zemin ve Mesleki Farkındalık (2 Mart 2026)

Saat	Ders Adı	Öğretim Üyesi	Konu	Detaylı İçerik
09:50-10:30	Giriş, Programın Tanıtımı ve Tanışma	Dr. Öğr. Üyesi Ebru Melek BENLİGÜL	Programın tanıtılması	Katılımcılar ile eğitimcilerin tanıştırılması Program hakkında tanıtım yapılması ve program içeriği hakkında bilgi verilmesi
10:40-11:20	İklim Değişikliği ve Sağlık İlişkisi	Prof. Dr. Fisun Şenuzun AYKAR	İklim Değişikliğinin Sağlık Üzerindeki Etkileri: Hemşirelik Perspektifi	İklim değişikliğinin temel mekanizmaları İklim değişikliğinin sağlığa dolaylı ve doğrudan etkileri İklim krizine uyum
11:30-12:10	Sağlık Sektörü ve Sağlık Hizmetlerinden Kaynaklanan Çevresel Sorunlar	Prof. Dr. Şafak DAĞHAN	Sağlık Sektörü ve Sağlık Hizmetlerinden Kaynaklanan Çevresel Sorunlar: Riskler, Sorumluluklar ve Dönüşüm Gerekliliği	Çevreye zarar veren uygulamalar Çevresel zararların halk sağlığına etkileri Kurumsal sorumluluk ve etik yaklaşım Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri bağlamında hemşireliğin sorumluluğu
13:30-14:10	Sürdürülebilirlik Kavramı ve Sağlık Sistemine Entegrasyonu	Dr. Öğr. Üyesi Dilay AÇIL	Sürdürülebilirlik Kavramı, Sağlık Sistemine Entegrasyonu ve Hemşirenin Stratejik Rolü	Sürdürülebilirlik kavramı Sağlık sisteminde sürdürülebilirlik Sürdürülebilirlik göstergeleri Hemşireliğin sistem düzeyindeki rolü
14:20-15:00	Yeşil Hemşirelik	Dr. Öğr. Üyesi Ebru Melek BENLİGÜL	Yeşil Hemşirelik: Kavram, İlkeler ve Etik Zemin	Yeşil hemşireliğin tanımı, kapsamı, tarihsel gelişimi ve bileşenleri Etik Temel Yeşil hemşireliğin odak noktaları
15:10-15:50	Çevresel Sağlık Risklerinin Azaltılmasında Hemşirelik Rolü	Doç. Dr. Renginar Öztürk Dönmez	Çevresel Sağlık Risklerinin Azaltılmasında Hemşirelik Rolü: Koruyucu Yaklaşım, Eğitim ve İzleme Stratejileri	Çevresel sağlık risklerinin tanımı ve sınıflandırılması Risklerin sağlık üzerindeki etkileri ve risk azaltıcı hemşirelik müdahaleleri Hasta ve sağlık personeli eğitimi Bildirim ve izleme sistemleri Uluslararası rehberler ve standartlar
16:00-16:40	Döngüsel Ekonomi ve Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Yönetimi	Dr. Hem. Mücella Arı	Döngüsel Ekonomi ve Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Yönetimi: Sağlık Hizmetlerinde Malzeme Kullanımı ve Hemşirenin Stratejik Rolü	Döngüsel ekonomi temelleri ve sağlık sektörü uygulamaları Malzeme yaşam döngüsü ve hemşirelik uygulamalarında yaşam döngüsüne duyarlı malzeme tercihleri Sürdürülebilir satın alma ve tedarik zinciri yaklaşımı Yeşil sertifikalar ve etiketleme sistemleri Kısa ömürlü vs. uzun ömürlü malzeme kullanımı, ihale süreçlerinde çevresel sorumluluk Kurumsal engeller ve çözüm stratejileri Hemşirenin rolü ve uygulanabilir modeller

2. GÜN: Klinik Uygulamalar ve Sistemsel Sürdürülebilirlik (3 Mart 2026)

Saat	Ders Adı	Öğretim Üyesi	Konu	Detaylı İçerik
09:50-10:30	Hemşirelikte Klinik Atık Yönetimi	Dr. Öğr. Üyesi Hatice Şimşek	Hemşirelikte Klinik Atık Yönetimi: Uygulama Temelli Yaklaşım	Atık türlerinin tanımı ve sınıflandırılması Klinik uygulamalarda atık üretim noktaları Kesici-delici ve enfekte atıkların güvenli bertarafı Sık yapılan hatalar ve sonuçları Geçici depolama ve kurum içi taşıma süreçleri Yasal ve kurumsal yükümlülükler Hemşirenin rolü
10:40-11:20	Sıfır Atık ve Sağlık Kurumlarında Uygulanabilirliği	Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Ali KÜÇÜKER	Sıfır Atık Yaklaşımı ve Sağlık Kurumlarında Uygulanabilirliği: Sistemsel Dönüşümde Hemşirelik Katkısı	Sıfır atık kavramı Sıfır atık yönetim sistemi kurulumu Sağlık kurumlarında sıfır atık uygulama alanları Kurum içi organizasyon ve rol dağılımı Sıfır atık sistemine hemşirelerin entegrasyonu İyi uygulama örnekleri ve sürdürülebilirlik
11:30-12:10	Su Verimliliği ve Hijyen Arasında Denge Kurmak	Öğr. Gör. Gülbahar Tabakoğlu	Su Verimliliği ve Hijyen Arasında Denge Kurmak: Klinik Uygulamalarda Sorumlu Su Kullanımı	Sağlık hizmetlerinde suyun kullanıldığı başlıca alanlar Klinik hijyen gereksinimleri ile su verimliliği arasındaki denge Fazla su tüketiminin görünmeyen sonuçları Su tasarrufu sağlayan davranışlar ve ekipmanlar Klinik karar süreçlerinde su kullanımının değerlendirilmesi Eğitim ve tutum değişikliğinin rolü İyi uygulama örnekleri
13:30-14:10	Sağlık Kurumlarında Enerji Verimliliği	Doç. Dr. Haşim Özgür TABAKOĞLU	Sağlık Kurumlarında Enerji Verimliliği ve Klinik Uygulamalarda Etkin Enerji Yönetimi	Sağlık sektöründe enerji tüketimi profili Elektronik ekipmanların görünmeyen enerji maliyeti Enerji verimliliği sağlayan hemşirelik uygulamaları Akıllı sistemler ve otomasyonun katkısı Kurum düzeyinde enerji yönetimi İyi uygulama örnekleri
14:20-15:00	Kâğıtsız Hastane ve Elektronik Belge Yönetimi	Doç. Dr. Kezban ÖZÇELİK KAYNAK	Kâğıtsız Hastane ve Elektronik Belge Yönetimi	Kâğıtsız hastane kavramı ve dijital dönüşüm ilkeleri Sığlık kurumlarında dijital belge yönetimi uygulamaları Sığlık kurumlarında elektronik belge yönetim sistemleri elektronik sağlık kayıt sistemleri Hemşirelikte dijital belge kullanımının rolü ve etkileri Kağıt israfının görünmeyen maliyeti ve ekolojik yansımaları Zorluklar, engeller ve çözüm önerileri İyi uygulama örnekleri
15:10-15:50	Hastanelerde Karbon Ayak İzi	Öğr. Gör. Gülbahar Tabakoğlu	Hastanelerde Karbon Ayak İzi ve Sürdürülebilirlik Stratejileri	Karbon ayak izi nedir? Hastanelerde karbon üretim kaynakları Klinik uygulamalarda görünmeyen emisyonlar Karbon ayak izi ölçüm yöntemleri Hemşirelerin rolü ve iyi uygulama örnekleri
16:00-16:40	Yeşil Klinik Uygulamaları	Dr. Öğr. Üyesi Duygu Akbaş Uysal	Yeşil Klinik Uygulamaları: Günlük Uygulamada Sürdürülebilirlik Stratejileri	Yeşil klinik uygulamaların tanımı ve kapsamı Kaynak verimliliği uygulamaları Hasta eğitiminde sürdürülebilirlik İzleme, değerlendirme ve kalite göstergeleri

3. GÜN: Strateji, Liderlik ve Proje Tasarımı (4 Mart 2026)

Saat	Ders Adı	Öğretim Üyesi	Konu	Detaylı İçerik
09:50-10:30	Çevresel Liderlik	Dr. Hem. Ecem AYDENİZ	Çevresel Liderlik: Hemşirelerin Kurumsal Değişimdeki Rolü	Liderlik nedir? Hemşirelikte çevresel liderliğin yeri Hemşirelikte liderliğe dair güçlü yönler Çevresel liderliğin bileşenleri Hemşirelerin çevresel politikaların yapımına etkisi Hemşire liderliğinde başarı örnekleri Sürdürülebilirlik için davranış değişikliği, dirençle baş etme ve değişimi yönetme Çevresel liderlikte kariyer geliştirme fırsatları
10:40-11:20	Yeşil Hemşirelik Dünya Örnekleri	Dr. Öğr. Üyesi Ebru Melek Benligül	Yeşil Hemşirelik Dünya Örnekleri – Uluslararası Modeller, Uygulamalar ve Uyarlanabilirlik	Yeşil hemşirelik kavramının küresel gelişimi, politika belgeleri Ülke bazlı uygulama modelleri Türkiye’ye uyarlanabilirlik değerlendirmesi ve ilham veren uygulamalar
11:30-12:10	Hemşirelik Eğitiminde Sürdürülebilirlik ve Müfredat Entegrasyonu	Araş. Gör. Dr. Taner Onay	Hemşirelik Eğitiminde Sürdürülebilirlik ve Müfredat Entegrasyonu	Sürdürülebilirlik temasının hemşirelik lisans ve lisansüstü eğitimine entegrasyonu Temel yetkinlikler: çevre etiği, iklim okuryazarlığı, kaynak yönetimi Müfredata entegre edilebilecek ders temaları ve örnek kazanımlar Eğiticilerin rolü ve kapasite geliştirme Türkiye'de ve dünyada iyi uygulama örnekleri
13:30-15:50	Yeşil Hemşirelik Proje Geliştirme Atölyesi	Araş. Gör. Dr. Taner Onay	Grup Atölye Çalışması	Grup Oluşturma ve Rol Dağılımı Proje Geliştirme Süreci (Sorun tanımlama, hedef belirleme, çözüm tasarımı, izleme ve değerlendirme, sürdürülebilirlik planı) Sunuma hazırlık
16:00-16:40	Yeşil Hemşirelik Proje Geliştirme Atölyesi Grup Sunumları	Araş. Gör. Dr. Taner Onay	Yeşil Hemşirelik Proje Geliştirme Atölyesi Grup Sunumları	Grup sunumları Geri bildirim
16:50-17:30	Programın Değerlendirilmesi ve Kapanış	Dr. Öğr. Üyesi Ebru Melek Benligül	Programın Değerlendirilmesi ve Kapanışı	Programın eğitimciler tarafından değerlendirilmesi Programın katılımcılar tarafından değerlendirilmesi Programa katılanlara katılım belgelerinin taktimi